نویسنده: modir

محیط‌بانان ستون اصلی حفاظت از حیات‌وحش و زیستگاه‌های طبیعی هستند. این افراد، با تلاش بی‌وقفه و اغلب در شرایط دشوار، از گونه‌های در خطر انقراض مانند یوزپلنگ آسیایی محافظت می‌کنند. نقش حیاتی آنها در پیشگیری از شکار غیرمجاز، مدیریت زیستگاه‌ها و پایش تنوع زیستی، تضمین‌کننده بقای گونه‌های ارزشمند است.

با این حال، محیط‌بان‌ها اغلب با چالش‌های اقتصادی و کمبود امکانات مواجه‌اند که می‌تواند بر کیفیت کار و روحیه آنها تأثیر منفی بگذارد. حمایت از آن‌ها، گامی کوچک اما مؤثر در جهت قدردانی از تلاش‌های خستگی‌ناپذیر آنها و افزایش انگیزه برای ادامه این رسالت حیاتی است. این حمایت، به‌ویژه در زیستگاه‌های حساس مانند زیستگاه یوزپلنگ آسیایی، تأثیر مستقیمی بر بهبود شرایط حفاظت خواهد داشت.

در همین راستا در نظر داریم که بسته‌های ویژه شب یلدا برای ۴۷ نفر محیط‌بان و همیار دو زیستگاه اصلی یوزپلنگ در ایران یعنی ذخیره‌گاه زیست‌کره توران در استان سمنان و پناهگاه حیات‌وحش میاندشت در استان خراسان شمالی تهیه کنیم. بخشی از هزینه‌های این بسته‌ها توسط اسپانسرهای ما همچون چای احمد تامین شده است. شما نیز میتوانید با پرداخت آنلاین از ۲۰۰ هزار تا ۱۰ میلیون تومان در این اقدام ما را همراهی کنید.
برای حمایت اینجا کلیک کنید.

دهه 2021 تا 2030 توسط سازمان ملل به اسم احیا یا بازسازی اکوسیستم نامگذاری شده است. بازسازی اکوسیستم به معنای کمک به بازیابی اکوسیستم‌هایی است که تخریب یا نابود شده‌اند و همچنین حفاظت از اکوسیستم‌هایی که همچنان سالم و دست‌نخورده باقی مانده‌اند.

زیستگاه‌های ما در ایران نیز از این قائله مستنثنی نیستند و به دلایل مختلفی مثل فعالیت‌های انسانی یا اثرات تغییر اقلیم و… دچار تخریب‌های گسترده تا جزئی شده اند. با احیای زیستگاه‌های تخریب شده می‌توان به حفظ تمام گونه‌های آن زیستگاه دست یافته و از طرف دیگر تاثیر مستقیمی بر روی کیفیت زندگی ساکنین اطراف این زیستگاه‌ها نیز خواهد داشت.

ما در سروین امیدواریم بتوانیم بخش اعظم فعالیت‌های خود را به احیا و بازسازی زیستگاه‌ها، مخصوصا زیستگاه‌های یوزپلنگ اختصاص دهیم.

خبر مشاهده مجدد یوزپلنگ در پناهگاه حیات وحش میاندشت پس از شش سال اشک شوق افراد زیادی را جاری کرد. افرادی که در این سال‌ها دست از حفاظت نکشیدند و وضعیت منطقه را روز به روز بهتر از دیروزش کردند.

رشد چند برابری طعمه، مدیریت مثال زدنی منابع آبی، تقویت پوشش گیاهی و … و ثبت چندین باره یوزپلنگ در مرز و نزدیکی منطقه در سال گذشته که انتظار حضور یوز در داخل منطقه را بسیار بالا برده بود.

نباید حضور امروز یوزپلنگ در میاندشت را فقط به چشم یک ثبت حضور پس از سالها دید. نکات مهمی وجود دارد که اهمیت این ثبت را صد چندان می‌کند:

• حفاظت از زیستگاه‌های تاریخی دارای پتانسیل را نباید هیچگاه رها کرد. به طور قطع نا‌ امیدی در این میان به سراغ حفاظت‌گران می‌آید ولی قطع کامل حفاظت کار بسیار اشتباهی ست.
• رسیدن یوزپلنگ‌ها به قلب منطقه میاندشت نشان از یادگیری مسیر حرکتی یوزهایی ست که در گذشته بین توران و میاندشت حرکت می‌کردند و این فرض وجود داشت که با از بین رفتن تمام آن یوزها، یوزهای جدید این مسیر را احیا نکنند. این حضور، نوید بخش از سرگیری و احیای این مسیر حرکتی ست، حتی اگر یوزها از منطقه خارج شوند به زودی و در صورت حفظ روند جمعیت، زاده ها در میاندشت جمعیت جدیدی تاسیس خواهند کرد.
• اهمیت حفاظت تمام عیار منطقه بینابینی موسوم به یوزکنام برای رسیدن یوزها به میاندشت بیشتر از آنچه فکر میکنیم ضرورت دارد. حفاظت در حال انجام خوب است ولی اصلا کافی نیست.

این ثبت تاریخی مدیون مدیریت احمد صفرزاده، رئیس اداره محیط زیست شهرستان جاجرم، محیط بانان منطقه، همیاران دلسوز شهر جاجرم و پشتوانه مدیرکل محیط زیست خراسان شمالی است.

پ.ن: رعایت فاصله ایمن برای جلوگیری از وارد شدن هرگونه استرس به یوزپلنگ ها نشان از رفتار حرفه ای فیلم بردار و تیم حاضر دارد. ثبت یک حضور بدون استرس بسیار با اهمیت تر از انجام یک ثبت به منظور تهیه تصویر با کیفیت مناسب شناسایی ست.

تاکنون در ایران، طراحی و ساخت آبشخورهایی که نیازهای تمامی گونه‌های حیات وحش را در نظر بگیرند، بسیار کم انجام شده است. این موضوع به ویژه در مناطق بیابانی و در فصل تابستان اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

با توجه به این نیاز، سه سال پیش، با همکاری اداره محیط زیست جاجرم و محیط‌بانان پناهگاه حیات وحش میاندشت، نمونه اولیه یک آبشخور استاندارد طراحی و ساخته شد. هدف از این کار، ایجاد آبشخوری بود که علاوه بر دسترسی آسان برای حیوانات بزرگ و کوچک، کمترین میزان تبخیر را داشته باشد، آب سالمی را تامین کند، هزینه ساخت مناسبی داشته باشد و از نظر ظاهری با محیط طبیعی همخوانی داشته باشد.

نتایج دو سال پایش این آبشخور بسیار امیدوارکننده بوده و الهام‌بخش ساخت آبشخورهای مشابه در ذخیره گاه زیست کره توران شد.

ویژگی‌های کلیدی این آبشخور:

• دسترسی آسان: طراحی آبشخور به گونه‌ای است که حیوانات با اندازه‌های مختلف به راحتی بتوانند به آب دسترسی پیدا کنند.
• کاهش تبخیر: مواد و ساختار آبشخور به گونه‌ای انتخاب شده است که میزان تبخیر آب را به حداقل برساند.
• آب سالم: مواد استفاده شده در ساخت آبشخور هیچگونه آلودگی برای آب ایجاد نمی‌کنند.
• هزینه ساخت مناسب: هزینه ساخت این آبشخور نسبت به سایر مدل‌ها مقرون به صرفه است.
• همخوانی با محیط طبیعی: طراحی آبشخور به گونه‌ای است که با محیط طبیعی سازگاری داشته باشد.

آینده این طرح:

دستورالعمل ساخت این آبشخور برای استفاده در سایر مناطق تهیه شده است و به زودی منتشر خواهد شد. امیدواریم با استفاده از این دستورالعمل، بتوانیم در سراسر کشور آبشخورهای استانداردی برای حیات وحش ایجاد کنیم.

باعث افتخار موسسه حافظان حیات وحش سروین است که همچنان پروژه تامین حقوق دو همیار محیط بان در ذخیرهگاه زیست کره توران را با کمک حامی مالی قبلی آن ادامه میدهد.

حفظ دو نیروی کمکی در بزرگترین و اصلیترین زیستگاه یوزپلنگ آسیایی همواره یکی از بزرگترین دغدغههای ما بوده است از اینکه هتل درب شازده در کنار ما باقی مانده و حقوق این دو همیار محیط بان را تامین میکند بسیار ارزشمند و شایسته تقدیر است.